Nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực tay nghề cao và khuyến khích người cao tuổi tiếp tục cống hiến, Chính phủ Liên bang Đức chính thức ban hành sáng kiến Aktivrente. Theo chính sách này, những người đã đạt độ tuổi nghỉ hưu theo luật định (Regelaltersgrenze) khi tiếp tục làm việc có thể nhận lương làm thêm hoàn toàn miễn thuế thu nhập hoặc được hưởng ưu đãi thuế tối đa.
1. Thực trạng & Bối cảnh ban hành chính sách Aktivrente
Trước đây, người về hưu tại Đức khi đi làm thêm thường đối mặt với bậc thuế cao (Steuerklasse 6 đối với công việc thứ hai), khiến phần lớn tiền lương làm thêm bị khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (Einkommensteuer) và các khoản đóng góp an sinh xã hội. Điều này làm giảm đáng kể động lực đi làm của các chuyên gia, bác sĩ, kỹ sư và thợ lành nghề lớn tuổi.
Với gói kích thích tăng trưởng kinh tế và thị trường lao động, Bộ Lao động & Xã hội Liên bang (BMAS) phối hợp cùng Bộ Tài chính Liên bang (BMF) đã hiện thực hóa chính sách Aktivrente, cho phép miễn giảm thuế trực tiếp trên thu nhập lao động của người nghỉ hưu.
2. Điều kiện hưởng chính sách Aktivrente
Để được hưởng chính sách lương làm thêm miễn thuế theo diện Aktivrente, người lao động phải đáp ứng đủ 3 tiêu chí cốt lõi:
- Đạt độ tuổi nghỉ hưu chuẩn theo luật (Regelaltersgrenze): Hiện nay dao động từ 65 đến 67 tuổi tùy theo năm sinh của người lao động. Lưu ý: Những người nghỉ hưu sớm trước tuổi (Frührente) không thuộc diện áp dụng mức miễn thuế này.
- Đang nhận lương hưu nhà nước (Gesetzliche Rente): Người lao động đã hoàn tất thủ tục và đang nhận chế độ hưu trí từ Quỹ Bảo hiểm Hưu trí Liên bang (Deutsche Rentenversicherung).
- Công việc làm thêm có hợp đồng lao động hợp pháp: Có thể là hợp đồng Minijob, Midijob hoặc hợp đồng lao động toàn thời gian / bán thời gian có đăng ký thuế.
3. Lợi ích tài chính cụ thể cho người lao động
Các quyền lợi nổi bật của Aktivrente:
- Miễn thuế thu nhập cho khoản lương làm thêm: Phần lương làm thêm (trong hạn mức quy định) không bị cộng dồn vào lương hưu để tính thuế lũy tiến bậc cao.
- Miễn đóng bảo hiểm thất nghiệp (Arbeitslosenversicherung): Do đã qua tuổi lao động bắt buộc, người nghỉ hưu không phải trích đóng khoản này.
- Tự nguyện tích lũy thêm điểm hưu (Rentenpunkte): Nếu người lao động vẫn chọn đóng thêm một phần bảo hiểm hưu trí tự nguyện, số tiền lương hưu hàng tháng sẽ tiếp tục tăng thêm sau mỗi năm làm việc.
4. Ví dụ thực tế minh họa
Tình huống: Bác Tuấn (66 tuổi, sống tại Frankfurt) đã đến tuổi nghỉ hưu và nhận lương hưu 1.600 €/tháng. Bác nhận lời làm cố vấn kỹ thuật bán thời gian cho một công ty cơ khí với mức lương 1.200 €/tháng.
- Theo quy định cũ: Khoản lương 1.200 € bị đánh thuế lũy tiến gộp vào lương hưu, khiến bác chỉ thực nhận khoảng 800 € sau khi trừ thuế.
- Theo chính sách Aktivrente mới: Khoản thu nhập 1.200 € được hưởng quy chế miễn giảm thuế riêng, giúp bác thực nhận trọn vẹn hơn 1.100 € mỗi tháng.
5. Lời khuyên cho cộng đồng người Việt chuẩn bị đến tuổi hưu
- Kiểm tra hồ sơ bảo hiểm tại Deutsche Rentenversicherung: Đặt lịch tư vấn (Rentenauskunft) để nắm chính xác ngày bạn đạt mốc Regelaltersgrenze.
- Trao đổi với kế toán (Steuerberater) hoặc Lohnsteuerhilfeverein: Tham khảo bài viết về cải cách luật tư vấn thuế Lohnsteuerhilfe để được hỗ trợ tính toán phương án tối ưu thuế nhất.
- Tìm hiểu thêm về lộ trình lương: Bạn có thể theo dõi lộ trình tăng lương tối thiểu và hạn mức Minijob 2026–2027 để sắp xếp khối lượng công việc phù hợp.
6. Tóm lại (Key Takeaways)
- Chính sách Aktivrente tạo điều kiện cho người đã đạt tuổi nghỉ hưu chuẩn đi làm thêm mà không bị trừ thuế nặng.
- Giúp tăng đáng kể thu nhập thực tế (Netto) cho người cao tuổi còn sức khỏe và mong muốn làm việc.
- Không áp dụng cho người nghỉ hưu sớm (Frührente) trước độ tuổi Regelaltersgrenze.
Nguồn tham khảo chính thức
- Bộ Lao động & Xã hội Liên bang (BMAS): www.bmas.de – Aktivrente und Arbeitsmarktinitiativen
- Quỹ Bảo hiểm Hưu trí Liên bang: www.deutsche-rentenversicherung.de – Hinzuverdienst für Rentner
- Bộ Tài chính Liên bang Đức (BMF): www.bundesfinanzministerium.de